جراحی فک که در پزشکی به آن جراحی ارتوگناتیک نیز گفته می شود؛ نوعی جراحی پلاستیک محسوب می شود که بر روی دو فک انجام داده می شود به این صورت که فک در موقعیت صحیح خود قرار می گیرد. این جراحی علاوه بر بهبود ظاهر چهره؛ توانایی فرد را برای انجام اموری همچون صحبت کردن و جویدن نیز بهبود می بخشد. لازم به ذکر است که گاها برخی افراد در پی انجام جراحي فک، تنفس راحت تر را نیز تجربه خواهند کرد. در این نوشتار ما قصد داریم تا به طور کامل در مورد این جراحی فک، مراقبت های بعد از جراحی و بسیاری از موارد دیگر صحبت کنیم پس لازم است تا انتها همراه ما باشید.

چه مشکلاتی را با جراحی فک می توان برطرف کرد؟
به طور کلی مشکلات و ناهنجاری های فکی که ممکن است با جراحی فک تصحیح شوند عبارتند از :
- جلو بودن فک
- عقب رفتگی فک
- انحرافات فکی
- بزرگ بودن بیش از اندازه سایز فک
- کوچک بودن بیش از حد طبیعی سایز فک
لازم به ذکر است که گاهی اوقات، فضای چشمگیری بین دندان های جلوی فک بالا و فک پایین وجود دارد که می تواند علل مختلفی داشته باشد که در ذیل به رایج ترین علل آن اشاره شده است:
- این مشکل ممکن است مادر زادی باشد.
- این مشکل می تواند طی فرآیند رشد فک ها پیشرفت کرده باشد.
- این مشکل ممکن است در اثر تروما ( ضربه ) یا بیماری پدید آمده باشد.
اهمیت ارتودنسی در جراحی فک
توجه داشته باشید زمانی که فردی نیاز به جراحي فک داشته باشد؛ غالبا نیازمند درمان ارتودنسی نیز خواهد بود. در این صورت همراه با درمان ارتودنسی، جراحی فک نیز باید انجام پذیرد؛ تا مشکلات اکلوژن ( قرارگیری صحیح دندان ها بر روی هم هنگام بسته بودن فک ) مرتفع شده و بدین ترتیب نتیجه مورد نظر حاصل گردد.
بیشتر بخوانید: جراحی زیبایی چانه
در چه مواردی انجام جراحی فک ضرورت خواهد یافت؟
به طور کلی علائم و نشانه هایی که فرد را ملزم به جراحی ارتوگناتیک می کنند از قرار ذیل می باشند:
- اختلال در جویدن و بلع غذا
- اختلال در تکلم
- نامتقارن بودن ظاهر صورت
- پوسیدگی دندان یا دندان های ناهموار
- دیفکت های مادرزادی یا جراحت در صورت
- اپن بایت Open bite
- عقب بودن چانه
- جلو بودن فک
- درد فک
- ناتوانی در بستن لب ها
- تنفس دهانی مزمن ( معمولا با دهان خشک و لثه های ملتهب )
- آپنه خواب ( قطع ناگهانی تنفس در هنگام خواب )
- وجود فضای قابل توجه بین دندان های جلویی فک بالا و فک جلویی پایین
بعد از جراحی فک چه نکاتی را لازم است رعایت کنیم؟
همه عمل های جراحی در دوران نقاهت لازم است تا شما اقدامات و مراقبت هایی را بعد از جراحی انجام دهید تا نتیجه مناسبی را از عمل خود دریافت کنید از همه مهم تر عوارض و خطراتی که ممکن است بعد از جراحی ایجاد شود نیز به طبع کاهش می یابد، این اقدامات به شرح زیر می باشد:
- به هیچ عنوان بعد از جراحی سیگار نکشید.
- غذاهای نرم مصرف کنید و تا حد امکان مایعات زیاد مصرف کنید.
- در صورت تجویز دارو لازم است حتما تمامی آن ها را به موقع و سروقت مصرف کنید.
- به هیچ عنوان نباید تا مدتی فعالیت های سنگین بدنی و ورزش های سخت انجام دهید.
- بهداشت دهان و دندان را رعایت کنید.
- از مسواک زدن در روز اول به شدت اجتناب کنید.
- به منظور کاهش تورم بعد از جراحی بهتر است تا از کمپرس یخ استفاده کنید.
- در طول دوره نقاهت خود لازم است حتما استراحت کافی را داشته باشید.
شاید این سوال را در زمان مراجعه به پزشک بپرسید که مدت زمان بهبودی بعد از جراحی چقدر است؟ در جواب این سوال باید گفت که به طور معمول افرادی که این جراحی را انجام داده اند6 هفته طول می کشد تا کمی بهبود یابند ولی برای بهبودی کامل حدود 12 هفته زمان نیاز است.

خطرات و عوارض ناشی از انجام جراحی فک
هر نوع عمل جراحی با توجه به مزایای بسیار زیادی که می تواند داشته باشد در مقابل نیز از عوارض و خطراتی به همراه خواهد داشت ولی به طور معمول نجام این جراحی کاملا ایمن و بدون خطر است از جمله عوارض و خطرات بعد از جراحی فک که ممک است برای شما ایجاد شود به شرح زیر می باشد:
- خونریزی
- ایجاد عفونت
- شکستگی استخوان فک
- انجام جراحی مجدد
- از دست دادن قسمتی از فک
- انجام جراحی مجدد
- ایجاد مشکلاتی در تماس دندان ها
جراح پلاستیک چگونه تشخیص می دهد که بیمار نیاز به جراحـی فک دارد یا خیر؟
به طور کلی یک فوق تخصص پلاستیک لازم است تا ابتدا، صورت و فک بیمار را بررسی و ارزیابی می کند و اندازه گیری هایی روی صورت وی انجام می دهد و همچنین عکس ها و ویدیوهایی از او می گیرد.
ضمنا ناگفته نماند که پزشک معالج برای تشخیص دقیق نیاز به جراحي فک، انجام تصویر برداری XRAY از فک ها و مفاصل فک ( محل اتصال فکّین ) را نیز درخواست می نماید.
سپس جراح معالج، پوسیدگی های دندانی و حرکت دندان های بیمار را نیز مورد ارزیابی قرار داده و به این ترتیب تعیین می نماید که آیا دندان های وی به صورت مناسبی بر روی یکدیگر و در کنار هم قرار دارند یا خیر ؟
در انتها مدل های پلاستر فک و دهان فرد را ساخته و برنامه درمانی مناسبی را برای شروع پروسه درمان، طرح ریزی می نمایند. لازم به ذکر است که ممکن است پیش از شروع فرآیند ارتودنسی و جراحی فک، نیاز به درمان از طرف دندانپزشک عمومی وجود داشته باشد.
سوالات متداول
جراح پلاستیک در جلسه مشاوره جراحی ارتوگناتیک، در خصوص پوشش بیمه ای، بیمه های خصوصی و هزینه هایی که شامل بیمه نمی شوند و مواردی از این قبیل؛ اطلاعاتی در اختیار شما می گذارند.
هزینه درمان جراحی فک، متأثر از عوامل مختلفی است و در هر فردی متغیر است. توجه داشته باشید از آن جا که ممکن است پروسه درمان با درمان پیشنهادی متفاوت باشد، لذا هزینه نهایی نیز ممکن است با هزینه تخمینی تفاوت داشته باشد.
انجام جراحی فک زمانی انجام داده می شود که فک رشد کامل خود را داشته باشد در واقع بهترین سن بعد از بلوغ یعنی از 18 الی 25 سالگی می باشد چرا که در این سنین فک رشد کامل خود را داشته است. همچنین توجه داشته باشید که انجام جراحی فک با هدف تغییر چهره نیز لازم است حتما در این سنین انجام داده شود ولی در بعضی از مواقع ممکن است فک بیمار مشکل بسایر حادی داشته باشد که با وجود این شرایط سن خیلی حائز اهمیت نخواهد بود و تمرکز پزشک تنها برای درمان مشکل بیمار خواهد بود.
توجه داشته باشید که هر نوع عمل جراحی که شما انجام دهید همراه با درد است پس بعد از جراحی فک نیز ممکن است شما کمی درد را داشته باشید این جراحی نیز تحت بی هوشی کامل انجام داده می شود پس زمانی که شما جراحی را انجام می دهید به هیچ عنوان دردی را احساس نخواهید کرد و زمانی که اثر داروی بیهوشی از بین برود کمی درد را احساس خواهید کرد.
یکی از متداول ترین مشکلات جراحی این است که بیمار کمی ورم و بی حسی را ممکن است تجربه کند که به هیچ عنوان نگران کننده نیست چرا که موقتی است و بعد از گذشت چند روز به طور کامل رفع خواهند شد.
کلام آخر
از انجام جراحی فک به مظنور درمان مشکلات و ناهنجاری های فک استفاده می شود ولی توجه داشته باشید اگر این جراحی توسط یک جراح باتجربه و در مناسبی انجام داده شود می تواند نتایج بسیار خوبی را برای فرد به همراه داشته باشد از همه مهم تر ظاهر فک بهبود یافته و مشکلات ناشی از آن نیز رفع خواهد شد.


